2 Korpus Polski w regionie Marche 1944 - 1946
Jeszcze nie ustały wspomnienia pięknej uroczystości 64 rocznicy powstania 5 Kresowej Dywizji Piechoty na nadwołżańskich stepach Sowieckiej Rosji, obchodzonej tu w Chicago przez kolegów wszystkich broni w dniu 18 września 2005 roku.
Tworzenie Dywizji było trudne i w niesamowitych warunkach. Powstała ona z zesłańców, łagierników i katorżników. Z poodmrażanymi rękami i stopami. Byli wynędzniali, w łachmanach, owrzodzeni i na pół boso. Ciała ich były wyniszczone głodem, chłodem, cyngą i cierpieniami. Mimo tego mieli wielkiego Ducha do Miłości Ojczyzny. Z takich to żołnierzy tworzyła się 5 Wileńska Dywizja Piechoty.
Oficjalnym dniem narodzin 5 Dywizji był dzień 15 września 1941 r., kiedy to Dywizja po raz pierwszy stanęła do przeglądu przez Dowódcę Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, gen. Władysława Andersa. Niektórzy żołnierze byli bosi, ale uparli się, że będą maszerować, aby pokazać, że chcą iść do wolnej Polski.
Podczas pierwszego nabożeństwa starzy żołnierze płakali jak dzieci. A gdy zagrzmiała pieśń Ojczyznę wolną racz nam zwrócić Panie, otaczające lasy odpowiadały stokrotnym echem.
5 Dywizja była jednostką 2 Polskiego Korpusu i brała czynny udział w akcji bojowej z Niemcami we Włoszech. Po zdobyciu Monte Cassino i Piedymonte dalsze akcje bojowe wytyczała nad Adriatykiem. Wycinek tej akcji uwypukla profesor Wojciech Narębski pod tytułem 61 rocznica wyzwolenia regionu Marche przez 2 Korpus Polski we Włoszech:
Korpus Polski w regionie Marche 1944-1946
11 czerwca br. otwarta została w Loreto, przygotowana przez Asesorat ds. Kultury Regionu Marche i Regionalny Instytut Historii Ruchu Wyzwolenia Marche w Ankonie, wystawa fotograficzna II IICorpo darmata polacco nelle Marche 1944-546, prezentowana poprzednio z wielkim powodzeniem w Warszawie, Częstochowie i Krakowie. W okresie lipiec 2005 - maj 2006 będzie ona eksponowana jeszcze w Rzymie oraz w dziewięciu miastach regionu Marche, wyzwolonego w 1944 r. w całości przez nasz Korpus przy współdziałaniu kilku jednostek włoskich.
Zorganizowanie tych wystaw ma ogromne znaczenie dla przypomnienia Włochom i Polakom i właściwej oceny polskiego czynu zbrojnego na odcinku adriatyckim podczas kampanii włoskiej 1944-45 i roli pobytu naszych oddziałów w trudnym okresie powojennym bratniej Italii. Wielka w tym zasługa kilku naszych oddanych przyjaciół, a zwłaszcza kierownika Służby Technicznej Wydziału Kultury Regionu Marche dra Raimondo Orsetti i jego żony Beaty Jackiewicz oraz historyków dra Giuseppe Campana i Mario Fratesi, których mongrafia bitwy o Ankonę, napisana przy współpracy niżej podpisanego, przyczyniła się walnie do wnowienia obchodów rocznicowych w tym mieście po 20-letnim zastoju.
Wystawa, oparta głównie na materiałach udostępnionych bezinteresownie przez Instytut Polski i Muzeum im. gen. Wł. Sikorskiego w Londynie, stanowi część programu wieloletniego projektu Region Marche podczas wojny, o którego planach i realizacji decyduje Komitet Naukowy, kierowany przez dra Raimondo Orsetti, a w którego skład wchodzą przedstawiciele wspomnianego Wydziału tego Regionu i Insytutu Regionalnego Historii Ruchu Wyzwolenia, oraz wymienieni wyżej historycy i osoby, reprezentujące Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie (Michał Olizar), naszą ambasadę w Rzymie (dr Krzysztof Strzałka) i historyków 2 Korpusu - kombatantów z Polski (prof. Wojciech Narębski). Ogromną pomoc przy wyborze materiałów na wystawę okazał pracownik- wolontariusz Instytutu Wł. Sikorskiego, zasłużony żołnierze 16 baonu 5 Kresowej Dywizji Piechoty 2 Korpusu Stanisław Żurakowski, którego dwaj bracia polegli na polu chwały we Włoszech pod Monte Cassino i w pobliżu Loreto.
Zebranie komitetu odbyło się w przeddzień uroczystości otwarcia wystawyw siedzibie burmistrza Loreto. Poza jego członkami wzięli w nim udział pozostali zaproszeni przez region Marche polscy delegaci: prezydent zaprzyjaźnionej z Loreto Częstochowy dr inż. Tadeusz Wrona z małżonką i mgr Tomasz Skrzyński, oficer Pułku Ułanów Karpackich, który wyzwolił rejon Numany.
Uroczystość 11 czerwca br. rozpoczęła Msza św. na polskim cmentarzu wojennym w Loreto, odprawiona w intencji poległych żołnierzy przez arcybiskupa Loreto Gianni Danzi w asyście duszpasterza Polonii włoskiej ks. Mariana Burniaka. Przed nabożeństwem wieńce przy pomniku, upamiętniającym główne bitwy kampanii adriatyckiej 2 Korpusu, złożyli przedstawiciele miejscowych władz oraz organizacji polskich i włoskich, a w imieniu Ambasady RP dr K. Strzałka i mjr M. Ordecki.
Po południu w sali Urzędu Miasta w Loreto odbyło się uroczyste posiedzenie poprzedzające otwarcie wystawy. Po pokazie krótkiego filmu o dziejach 2 Korpusu wygłoszono szereg przemówień, m.in. prezydent Regionu Marche Gian Mario Spacca złożył hołd polskim żołnierzom za wyzwolenie tej ziemi i wyraził nadzieję, że - również dzięki tej wystawie - okres zapomnienia o ich czynach minął bezpowrotne.
Następnie główny kurator wystawy dr Raimonto Orsetti omówił jej koncepcję, a pozostali kuratorzy - dr Giuseppe Campana (autor większości tekstów), Mario Fratesi i Beata Jackiewicz - zapoznali obecnych z katalogiem i obszernym albumem, zredagowanym przez Giuseppe Campana 2 Korpus Polski w Marche 1944-1946. Fotografie.
Miłym akcentem tej uroczystości było wręczenie ozdobnych dyplomów uznania Regionu Marche polskim i włoskim kombatantom oraz osobom zasłużonym przy organizowaniu wystawy. Ponadto Tomasz Skrzyński otrzymał z rąk przewodniczącego Rady Miasta Ankony Maurizio Cesarini tabliczkę z wyrazami uznania, jako Ułan Karpacki - oficer szwadronu, który pierwszy wkroczył do stolicy Marche.
Następnie Prezydent Regionu Marche wręczył wysokie odznaczenia Ordery Zasługi Republiki Włoskiej, przyznane przez prezydenta Carlo Azeglio Ciampi: Oficerskie - dr Giuseppe Campana i prof. Wojciechowi Narębskiemu oraz Kawalerski - Beacie Jackiewicz. Wszyscy oni współpracowali ściśle podczas przygotowań do realizacji wystawy. Raimondo Orsett, Beatę Jackiewicz, Giuseppe Capmana, Mario Fratesi i Krzysztofa Strzałkę uhonorowano Medalami Pro Memoria, przyznanymi przez kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Otwarcia wystawy, zlokalizowanej w zabytkowym Bastionie Sangallo, dokonał prezydent Regionu Marche w asyście prezydenta Częstochowy i sekretarza Ambasady RP.
Pięknym końcowym akordem uroczystości w Lorego był wieczorny koncert znakomitej orkiestry dęej Bersalierów z Ascoli Piceno na Piazza della Madonna przed Bazyliką Matki Boskiej Loretańskiej.
Trudno było ukryć wzruszenie, gdy na zakończenie, o północy, zabrzmiała w tej niezwykłej scenerii melodia Mazurka Dąbrowskiego, odśpiewanego na życzenie dyrygenta przez grupkę polskich kombatantów i towarzyszących im rodaków.
Prof. Wojciech Narębski
Wacław Wierzbicki
|
